Bruzdy na paznokciach najczęściej są łagodną zmianą związaną ze starzeniem się płytki i nie wymagają leczenia. Pionowe prążki można optycznie wygładzić, ale nie da się całkowicie usunąć bruzd starczych. Nagłe bruzdy poziome, ból, stan zapalny oraz czarne lub brązowe pasma wymagają oceny lekarza.
Jakie są przyczyny bruzd na paznokciach?
Znaczenie zmiany zależy przede wszystkim od jej kierunku, czasu pojawienia się i objawów towarzyszących. Delikatne bruzdy pionowe, widoczne na wielu paznokciach i nasilające się z wiekiem, zwykle są defektem kosmetycznym. Z kolei pojedyncza głęboka bruzda pozioma może powstać po urazie, zabiegu przy paznokciach albo przebytej chorobie, która na pewien czas zahamowała wzrost płytki.
| Rodzaj bruzdy | Główne przyczyny | Wskazówka |
|---|---|---|
| Pionowa | Starzenie, suchość płytki, mikrourazy, manicure, czasem niedobory lub choroby skóry | Jeśli jest delikatna i nie zmienia się, zwykle nie wymaga konsultacji |
| Pozioma | Uraz, ucisk, silny stres dla organizmu, infekcja lub choroba ogólnoustrojowa | Głęboka albo nagła zmiana powinna zostać oceniona, szczególnie gdy dotyczy wielu paznokci |
| Ciemna lub czarna | Krwiak po urazie, rzadziej czerniak paznokcia | Nowe pasmo bez wyraźnego urazu wymaga pilnej konsultacji dermatologicznej |
Kiedy bruzdy mogą świadczyć o chorobie?
Pionowe bruzdy, określane jako onychoreksja, często stają się bardziej widoczne, gdy płytka z wiekiem robi się cieńsza i mniej elastyczna. Mogą je też uwydatniać przesuszenie, częste moczenie dłoni, detergenty, obgryzanie paznokci oraz powtarzalne uszkadzanie skórek lub macierzy podczas manicure.
Jeżeli zmiana pojawiła się nagle, pogłębia się albo dotyczy także skóry i włosów, lekarz może rozważyć między innymi niedokrwistość, niedobory żywieniowe, niedoczynność tarczycy, cukrzycę, łuszczycę lub inne choroby zapalne. Same bruzdy nie pozwalają jednak rozpoznać konkretnej choroby. W razie potrzeby podstawą oceny są badanie paznokci, wywiad oraz badania krwi, a czasem także badanie materiału z płytki.
Poziome rowki to najczęściej linie Beau. Powstają, gdy wzrost paznokcia zostaje na pewien czas zakłócony. Przyczyną może być przytrzaśnięcie palca, silny ucisk ciasnego obuwia, agresywny manicure, wysoka gorączka lub cięższa choroba. Jeśli podobne bruzdy pojawiły się na wielu paznokciach jednocześnie, bardziej prawdopodobny jest wpływ ogólnoustrojowy niż pojedynczy uraz.
Po urazie ciemna plama może być krwiakiem podpaznokciowym. Zwykle wiąże się z uderzeniem i stopniowo przesuwa się ku końcowi paznokcia wraz z jego wzrostem. Brak wspomnienia o urazie, powiększanie się pasma, nieregularny kolor lub barwnik przechodzący na skórę wokół paznokcia wymagają sprawdzenia, ponieważ podobnie może wyglądać czerniak paznokcia.
Jak poprawić wygląd paznokci?
Pielęgnacja nie odbuduje macierzy paznokcia ani nie usunie bruzd wynikających z wieku. Może jednak ograniczyć łamliwość, zmniejszyć suchość i sprawić, że prążki będą mniej widoczne. Przy zmianach powstałych po urazie poprawa następuje wraz z odrastaniem płytki, co trwa zwykle wiele tygodni lub miesięcy.
W codziennej pielęgnacji pomagają następujące zasady:
- Nawilżaj płytkę i skórki kremem lub olejkiem, szczególnie po myciu rąk i wieczorem.
- Zakładaj rękawiczki podczas sprzątania i kontaktu z detergentami.
- Ogranicz aceton, intensywne zmywanie lakieru oraz częste przedłużanie paznokci żelem lub akrylem.
- Nie obgryzaj paznokci i nie odsuwaj skórek z dużą siłą, ponieważ można uszkodzić macierz.
- Poleruj płytkę tylko delikatnie i sporadycznie, ponieważ częste ścieranie może ją dodatkowo ścieńczyć.
- Noś wygodne obuwie, jeśli bruzdy dotyczą paznokci stóp i pojawiają się w miejscach ucisku.
Suplementy z biotyną, cynkiem lub żelazem mają sens przede wszystkim wtedy, gdy niedobór potwierdzi lekarz. Samodzielne przyjmowanie kilku preparatów naraz może być niepotrzebne, a czasem utrudniać ocenę przyczyny problemu. Zbilansowana dieta i leczenie rozpoznanej choroby są ważniejsze niż kosmetyk obiecujący szybkie wygładzenie płytki.
Kiedy udać się do lekarza?
Nie czekaj z konsultacją dermatologiczną, jeśli zmiana ma nietypowy kolor, szybko się zmienia albo towarzyszą jej objawy zapalne. Szczególnej uwagi wymagają:
- nowe czarne lub brązowe pasmo, zwłaszcza bez zapamiętanego urazu,
- ciemna zmiana, która się poszerza lub obejmuje skórę przy paznokciu,
- ból, obrzęk, zaczerwienienie, krwawienie albo ropienie,
- nagłe, głębokie bruzdy na wielu paznokciach,
- kruszenie, odwarstwianie, wyraźne pogrubienie lub zmiana koloru płytki.
W większości przypadków delikatne bruzdy pionowe nie oznaczają choroby i można skupić się na ochronie oraz nawilżaniu paznokci. Jeśli jednak zmiana jest nowa, głęboka lub towarzyszą jej inne objawy, jej przyczynę powinien ocenić lekarz zamiast kosmetycznego maskowania.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
